31 grudnia 2008 zakończyła się pilotażowa edycja programu Szawim-Równi. Autorski program poświęcony tematyce antydyskryminacyjnej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie. Program nazywa się „Szawim”, co po hebrajsku znaczy Równi.

Autorka projektu, Marta J. Dąbrowska, opisuje cele programu Szawim, dzieląc je na trzy główne kategorie: podnoszenie kompetencji kulturalno-społecznych; przygotowanie dzieci i młodzieży do aktywnego uczestnictwa w kulturze; podnoszenie kwalifikacji i doskonalenie zawodowe osób działających w sferze upowszechniania kultury i edukacji kulturalnej. W pilotażowej wersji, obszarem realizacji Szawim była aglomeracja warszawska. W programie wzięło udział 10 klas II i III warszawskich gimnazjów oraz ich nauczyciele. Łącznie, w programie uczestniczyło ponad 300 odbiorców. W zespole realizujących program Szawim znaleźli się doświadczeni edukatorzy, psychologowie, przewodnicy oraz artyści.

Realizacja programu podzielona była na trzy moduły: dwudniowe szkolenie nauczycieli, pięciogodzinne warsztaty w szkołach, wprowadzające uczniów w tematykę przeciwdziałania dyskryminacjom oraz całodniowe warsztaty twórcze, połączone z warsztatami na temat kultury żydowskiej, w siedzibie Gminy żydowskiej. Poszerzanie wiedzy o kulturze żydowskiej oraz innych mniejszościach w Polsce zawsze pogłębiano o elementy usprawniające myślenie analityczne, budowanie aktywnych postaw sprzeciwiających się dyskryminacji, wiedzę o formach uczestnictwa w społeczeństwie obywatelskim oraz metody prowadzenia dialogu uznającym odmienną perspektywę.

Jednym z celów programu było podnoszenie kwalifikacji i doskonalenie zawodowe osób działających w sferze upowszechniania kultury i edukacji kulturalnej. Nasza współpraca z nauczycielami pokazała, że istnieje konieczność rozwijania nowoczesnych metod edukacyjnych (nauczanie projektowe) oraz zapoznawania nauczycieli z zagadnieniami edukacji międzykulturowej. Rozpiętość w przygotowaniu nauczycieli do tematyki sprawiła, iż byliśmy zmuszeni merytorycznie rozbić program na dwa etapy. Szkolenie pozwoliło uświadomić tym spośród nauczycieli, którzy byli mniej otwarci na założenia programu, potrzebę pracy antydyskryminacyjnej. W trakcie warsztatów prowadzący szkolenie stworzyli wspólnie z nauczycielami plany lekcji, które mogły być przeprowadzone w klasach w celu zainicjowania tematyki uwrażliwiającej.
Nauczycielom, którzy posiadali już podstawową wiedzę z zakresu tematyki przeciwdyskryminacyjnej, staraliśmy się pomóc poszerzyć ich zawodowe umiejętności.

W klasach edukatorzy Szawim pracowali z uczniami nad rozróżnieniem źródeł i efektów dyskryminacji. Tego typu ćwiczenia wymagają od uczniów syntezy wiedzy na temat dyskryminacji z przykładami z życia codziennego, ale również usprawniają umiejętność analizy łańcucha przyczynowo-skutkowego. Warsztaty twórcze prowadzone w siedzibie Gminy ukazały potrzebę uczniów realizacji w działaniu, które pozwoli im wyrażać twórczo swoje poglądy.

Program Szawim pozwolił Gminie Żydowskiej w Warszawie odpowiedzieć w zorganizowany i profesjonalny sposób na narastającą potrzebę uzupełniania edukacji w Polsce o elementy pedagogiki wielokulturowej. Nasze doświadczenie w klasach sugerowało czynne zainteresowanie młodzieży kwestiami mniejszości. Szansa zobaczenia perspektywy mniejszości była dla uczniów okazją do refleksji nad ich rolą w przeciwdziałaniu dyskryminacji, która może przyczynić się do budowania w Polsce nowoczesnego społeczeństwa obywatelskiego. Zaś działania twórcze podczas ostatniej części warsztatów wskazały metody wyrażania poglądów.

Pilotażowa edycja programu została opracowana po konsultacji z Kuratorium Oświaty w Warszawie. Ostatnie warsztaty twórcze odbyły się 18 grudnia. Dzień później nauczyciele, edukatorzy i zespół wykonawczy spotkali się na konferencji ewaluacyjnej, by wspólnie podsumować realizację programu. Na II części konferencji obecni byli również przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, Piotr Kadlčik oraz pani Maria Aulich z magazynu Głos Nauczycielski. W wyniku dalszej promocji zadania w mediach ukazało się kilka publikacji podsumowujących projekt, a kolejne są planowane.

Opisywana powyżej, pierwsza edycja programu Szawim, była edycją pilotażową, która pozwoliła zarówno zespołowi pracującemu nad programem jak i nauczycielom dookreślić swoje potrzeby i oczekiwania wobec programu, jak również możliwości jego rozbudowy w przyszłości. Co najmniej dwóch edukatorów pracujących przy programie uczestniczy w szkoleniu Akademii Treningu Antydyskryminacyjnego. Pozostałe osoby również systematycznie poszerzają swoją wiedzę w tej tematyce. Dzięki przepracowaniu schematu zajęć jesteśmy w stanie opracować dokument przedstawiający metodologię Szawim, co pozwoli nam w przyszłości poszerzyć ofertę edukacyjną.

Gmina Wyznaniowa Żydowska planuje kontynuować program Szawim w roku 2009.